Uznanie matki i ojca w sercu nie oznacza zgody na krzywdę
O różnicy między „moje życie przyszło przez ciebie” a „akceptuję to, co mi zrobiłaś / zrobiłeś”
Wokół tematu matki i ojca bardzo łatwo powstają emocje. I trudno się temu dziwić. Bo kiedy ktoś słyszy zdanie: „uznaj matkę” albo „uznaj ojca”, może od razu poczuć bunt, złość, ból albo nawet wewnętrzny sprzeciw. Jak to? Mam uznać ojca, który mnie porzucił? Mam uznać matkę, która mnie upokarzała? Mam zaakceptować przemoc? Mam udawać, że nic się nie stało? Mam jeszcze opiekować się rodzicem na starość, skoro on nie zajął się mną, kiedy byłam / byłem dzieckiem? Nie. I to trzeba powiedzieć bardzo jasno.
Uznanie rodzica w sercu nie oznacza zgody na krzywdę.
Nie oznacza zapomnienia.
Nie oznacza wybielenia rodzica.
Nie oznacza obowiązku kontaktu.
Nie oznacza pojednania za wszelką cenę.
Nie oznacza rezygnacji z granic.
Nie oznacza, że dorosła córka lub dorosły syn ma wrócić tam, gdzie było niebezpiecznie.
To są dwie zupełnie różne rzeczy.
Jedno to uznanie faktu życia.
Drugie to ocena czynów rodzica.
I właśnie tutaj często zaczyna się największe pomieszanie.
Moje życie przyszło przez ciebie – co to znaczy?
W ustawieniach rodzinnych patrzymy na matkę i ojca jako na tych, przez których przyszło życie.
To nie znaczy, że byli dobrzy.
To nie znaczy, że byli dojrzali.
To nie znaczy, że umieli kochać.
To nie znaczy, że chronili, wspierali, byli obecni.
Czasem nie byli.
Czasem ojciec odszedł zaraz po narodzinach dziecka.
Czasem matka była emocjonalnie zimna.
Czasem w domu była przemoc, alkohol, upokorzenie, lęk, chaos.
Czasem dziecko było niewidziane, niechciane, odrzucane albo obciążane odpowiedzialnością ponad swój wiek.
I to jest prawda, której nie wolno zamazywać.
Ale jest też druga prawda.
Życie przyszło przez tych konkretnych ludzi.
Nie przez idealnych rodziców.
Nie przez takich, jakich dziecko potrzebowało.
Nie przez takich, jakich dorosły człowiek dziś chciałby mieć.
Przyszło przez tych.
Matkę.
Ojca.
W porządku systemowym można więc powiedzieć:
Ty jesteś moją matką.
Ty jesteś moim ojcem.
Przez ciebie przyszło moje życie.
To, co było krzywdą, zostawiam przy tobie.
Ale życie biorę dalej.
To nie jest zdanie dla rodzica. To jest zdanie dla siebie.
Bo bardzo często dorosłe dziecko, odcinając rodzica, nieświadomie odcina też coś w sobie. Nie dlatego, że rodzic „zasłużył”. Tylko dlatego, że w głębi systemu życie płynie przez korzenie. A kiedy człowiek walczy ze swoimi korzeniami, często zaczyna walczyć również z własnym życiem.
Uznanie nie oznacza usprawiedliwienia
To bardzo ważne.
Można uznać, że ojciec jest ojcem, i jednocześnie powiedzieć:
„To, co zrobiłeś, było krzywdzące.”
Można uznać, że matka jest matką, i jednocześnie powiedzieć:
„Nie zgadzam się na to, jak mnie traktowałaś.”
Można zobaczyć, że rodzic sam niósł trudny los, i jednocześnie nie usprawiedliwiać jego czynów. Można mieć współczucie dla historii rodu, ale nie brać na siebie odpowiedzialności za dorosłego człowieka, który ranił.
Bo zrozumienie dynamiki to nie to samo, co zgoda na przemoc.
W ustawieniach rodzinnych często widzimy, że rodzice byli uwikłani w losy swoich przodków.
Wojny.
Straty.
Przemoc.
Biedę.
Alkohol.
Wykluczenia.
Śmierć dzieci.
Samotność.
Nieopłakaną żałobę.
Miłość, która nie mogła płynąć.
Czasem ojciec, który odchodzi, sam jest wewnętrznie związany ze stratą, śmiercią albo męskim ciężarem w rodzie.
Czasem matka, która nie widzi dziecka, sama nigdy nie była zobaczona.
Czasem przemoc powtarza się przez pokolenia, bo nikt wcześniej nie miał świadomości, siły ani wsparcia, żeby ją zatrzymać.
To może pomóc zrozumieć tło.
Ale to nie zmienia odpowiedzialności, nie usprawiedliwia krzywdy.
Dorosły człowiek odpowiada za swoje czyny.
Dziecko nie jest winne temu, że rodzic nie umiał kochać, albo że był uwikłany w los przodków. I dziecko nie musi płacić całym swoim życiem za los matki, ojca czy przodków.
Przykład: kiedy odcinasz się w sercu od korzeni
Wyobraźmy sobie dorosłą córkę. Nazwijmy ją Anna.
Anna mówi: „Nie mam ojca. Dla mnie on nie istnieje. Zostawił mnie i mamę, kiedy byłam mała. Nie chcę mieć z nim nic wspólnego.”
Na poziomie faktów Anna ma prawo tak czuć.
Ojciec rzeczywiście odszedł. Nie było go. Nie wspierał. Nie interesował się jej życiem.
Ból Anny jest prawdziwy.
Problem zaczyna się wtedy, kiedy jej wewnętrzne zdanie brzmi:
Skoro on mnie nie chciał, to ja też nie chcę niczego, co od niego pochodzi.
I tu robi się głęboko.
Bo od ojca nie pochodzi tylko nazwisko czy historia porzucenia.
Od ojca pochodzi także część życia.
W ustawieniach rodzinnych często widzimy, że gdy dorosłe dziecko całkowicie odcina ojca lub matkę, mogą pojawiać się skutki nie dlatego, że ktoś je „karze”, tylko dlatego, że wewnętrzny przepływ życia zostaje zaburzony.
Anna może mieć trudność z oparciem się na sobie.
Może bać się męskiej energii.
Może wybierać niedostępnych partnerów.
Może nosić w sobie zdanie: „mnie się nie wybiera”.
Może dużo robić, ale nie czuć stabilności.
Może mieć kłopot z ruchem do przodu, decyzją, sprawczością.
Może czuć, że musi wszystko udowadniać.
Czasem odcięcie od ojca wygląda jak siła.
„Nie potrzebuję go.”
Ale pod spodem bywa rana.
„Skoro on mnie nie wybrał, to może ze mną było coś nie tak.”
Podobnie może być z matką.
A na końcu może się okazać, że ten „zły ojciec”, nigdy nie poznał swojego biologicznego ojca. Jego życie zaczęło się od gwałtu na jego matce (dla Anny – babcia) przez rosyjskiego lub niemieckiego żołnierza podczas wojny.
Czy to usprawiedliwia ojca Anny? Nie. Pokazuje pokoleniowe doświadczenia i skutki takich doświadczeń. W systemie rodzinnym, również ten żołnierz na swoje miejsce, bo dał życie.
Inny przykład:
Dorosły syn mówi: Moja matka mnie niszczyła. Nie chcę jej znać.
Ma prawo nie mieć kontaktu.
Ma prawo się chronić.
Ma prawo postawić granice.
Ale jeśli w sercu całkowicie wyrzuca matkę, może nieświadomie odcinać też dostęp do przyjmowania życia, bliskości, czułości, odpoczynku, karmienia siebie, poczucia: „mam prawo być”.
Wtedy człowiek żyje jak ktoś, kto musi zasłużyć na miejsce.
I to jest bardzo bolesne.
Nie dlatego, że matka była dobra.
Nie dlatego, że ojciec był dobry.
Tylko dlatego, że odcięcie w sercu często nie zatrzymuje bólu. Ono go zamraża.
A zamrożony ból nadal kieruje życiem.
Skutki postawy: „nie chcę nic od ciebie”
Kiedy dorosłe dziecko mówi wewnętrznie do rodzica:
„Nie chcę cię. Nie należysz do mnie. Nic od ciebie nie biorę”,
to czasem nieświadomie mówi też:
Nie biorę części siebie.
Nie biorę połowy swojego pochodzenia.
Nie biorę zasobów, które płyną z tej linii.
Nie biorę siły przetrwania, która była w moim rodzie.
Nie biorę życia takim, jakie przyszło.
I wtedy w dorosłym życiu może pojawić się rozdarcie.
Człowiek chce iść do przodu, ale coś go trzyma.
Chce mieć bliskość, ale się wycofuje.
Chce pieniędzy, ale boi się wziąć więcej.
Chce sukcesu, ale czuje winę.
Chce spokoju, ale wciąż wewnętrznie walczy.
W ustawieniach rodzinnych często patrzymy wtedy nie na to, czy rodzic był „dobry”, tylko na to, czy dziecko może stanąć na swoim miejscu.
Miejsce dziecka nie jest nad rodzicem.
Nie jest pod rodzicem.
Nie jest w roli sędziego, ratownika ani mściciela.
Miejsce dziecka brzmi:
Jestem dzieckiem tych rodziców.
Oni są duzi.
Ja jestem mniejsza / mniejszy.
Życie przyszło przez nich.
To życie jest teraz moje.
To bywa bardzo uwalniające.
Bo wtedy dorosłe dziecko nie musi już całym sobą udowadniać, że miało rację cierpieć.
Ono może uznać:
Tak, cierpiałam / cierpiałem.
Tak, to było za dużo.
Tak, nie powinno się wydarzyć.
I tak, mogę żyć dalej.
Przykład: kiedy masz miejsce w sercu dla rodzica, nawet bez kontaktu z nim
Teraz druga historia.
Nazwijmy go Marek. Marek nie ma kontaktu z ojcem od wielu lat. Ojciec pił, bywał agresywny, znikał z domu, obiecywał i nie dotrzymywał słowa.
Przez lata Marek mówił: „Nigdy nie będę taki jak on.”
I całe życie próbował być przeciwieństwem ojca. Kontrolował siebie. Nie pozwalał sobie na słabość. Bał się popełnić błąd. Nie ufał mężczyznom. W pracy musiał wszystko udowodnić. W relacjach był czujny.
Z zewnątrz wyglądał na silnego. W środku był zmęczony walką.
W pracy ustawieniowej nie chodziło o to, żeby Marek zadzwonił do ojca.
Nie chodziło o pojednanie. Nie chodziło o zaproszenie ojca do domu.
Nie chodziło o opiekę nad nim.
Chodziło o ruch wewnętrzny. Marek mógł wreszcie zobaczyć:
„To jest mój ojciec.
Jego picie należy do niego.
Jego agresja należy do niego.
Jego nieobecność należy do niego.
Ale moje życie przyszło również przez niego.
Nie muszę być taki jak on.
Nie muszę też całe życie być przeciwko niemu.
Mogę być sobą.”
To jest ogromna różnica.
Bo kiedy człowiek całe życie mówi: „Nie będę taki jak ojciec”,
to nadal jego życie kręci się wokół ojca. Tylko w opozycji.
A opozycja też jest więzią. Czasem nawet bardzo silną.
Dopiero kiedy Marek przestał walczyć z ojcem w sobie, pojawiło się więcej oddechu.
Nie miłość jak z filmu. Nie wzruszające pojednanie. Nie „wszystko jest dobrze”.
Raczej spokojne:
„Ty tam.
Ja tutaj.
Twoje czyny przy tobie.
Moje życie przy mnie.”
I to już zmienia bardzo dużo.
Skutki postawy: „życie biorę, krzywdę zostawiam”
Kiedy dorosła córka lub dorosły syn robi w sercu miejsce dla rodzica jako źródła życia, nie oznacza to, że nagle wszystko staje się lekkie. Ale często kończy się wewnętrzna wojna.
A to jest wielka rzecz.
Człowiek może przestać udowadniać. Może przestać żyć w kontrze.
Może przestać powtarzać: „nigdy nie będę taka jak matka” albo „nigdy nie będę taki jak ojciec”. Może zobaczyć, że jest kimś więcej niż reakcją na swoją historię.
Wtedy pojawia się więcej miejsca na własny los.
Nie los matki.
Nie los ojca.
Nie los skrzywdzonego dziecka.
Nie los przodków.
Własny.
To nie znaczy, że relacja z rodzicem musi zostać odbudowana.
Czasem kontakt nadal nie jest możliwy.
Czasem jest niewskazany.
Czasem granica jest konieczna.
Czasem najlepsze zdanie brzmi:
Nie spotykam się z tobą w życiu zewnętrznym, ale w moim sercu przestaję cię wykluczać jako rodzica.
To bardzo dojrzałe rozróżnienie. Bo serce i telefon to nie to samo.
Można mieć miejsce w sercu i nie odbierać telefonu.
Można uznać rodzica i nie zapraszać go do domu.
Można przyjąć życie i jednocześnie chronić siebie przed dalszą krzywdą.
To jest dorosłość. Nie naiwność.
A co z przemocą, molestowaniem, porzuceniem?
Tutaj trzeba być bardzo konkretnym.
Jeśli była przemoc, molestowanie, poważne zaniedbanie, uzależnienie, upokarzanie, przekraczanie granic – to nie wolno tego pomniejszać.
Nie wolno mówić komuś:
Po prostu wybacz.
To twoja lekcja.
Taka karma
Rodziców trzeba kochać.
Musisz się pojednać.
Musisz się nim / nią zająć.
Nie.
To są zdania, które mogą ponownie zranić.
Czasem najpierw potrzebna jest klasyczna terapia.
Czasem wsparcie specjalistyczne.
Czasem odcięcie kontaktu.
Czasem interwencja prawna.
Czasem bezpieczna odległość.
Czasem wiele lat pracy, zanim człowiek w ogóle może spojrzeć w stronę rodzica bez zalania bólem.
I to też jest w porządku.
W ustawieniach rodzinnych nie chodzi o przeskakiwanie bólu.
Nie chodzi o duchowe obejście rany.
Nie chodzi o udawanie, że „wszystko było po coś”.
Czasem krzywda była po prostu krzywdą.
Dziecko miało prawo cierpieć.
Miało prawo się bać.
Miało prawo nienawidzić.
Miało prawo chcieć uciec.
Miało prawo nie rozumieć.
A jako dorosły człowiek ma prawo zadbać o siebie.
Uznanie rodzica jako źródła życia może przyjść dopiero wtedy, gdy w środku jest na to gotowość.
Nie wcześniej.
Nie na siłę.
Nie dlatego, że ktoś tak powiedział.
Najważniejsze rozróżnienie
Można powiedzieć:
Mamo, przez ciebie przyszło moje życie.
Twoje rany, twoje zimno, twoje manipulacje i twoje słowa zostawiam przy tobie.
Można powiedzieć:
Tato, przez ciebie przyszło moje życie.
Twoja przemoc, twoje odejście, twoje uzależnienie i twoja nieobecność należą do ciebie.
Można powiedzieć:
Życie biorę.
Krzywdy nie usprawiedliwiam.
Odpowiedzialność zostawiam dorosłym.
Siebie zabieram do życia.
To jest sedno.
Uznanie życia nie jest zgodą na krzywdę.
Uznanie rodzica nie jest zaproszeniem go do naszego życia.
Uznanie systemowe nie jest unieważnieniem cierpienia dziecka.
To raczej ruch, w którym dorosły człowiek przestaje być związany wyłącznie bólem.
Zaczyna oddzielać:
to, co było rodzica, od tego, co jest moje.
To, co było krzywdą, od tego, co jest życiem.
To, co należy do przeszłości, od tego, co mogę zrobić ze swoim życiem teraz.
Czasem wolność zaczyna się od prostego zdania
Nie od wielkiego przebaczenia.
Nie od pojednania.
Nie od rodzinnego obiadu.
Nie od telefonu po latach.
Czasem wolność zaczyna się od cichego zdania wypowiedzianego w sobie:
Nie muszę cię usprawiedliwiać.
Nie muszę cię ratować.
Nie muszę być blisko.
Nie muszę udawać, że nie bolało.
Ale nie chcę już całym swoim życiem walczyć z tym, co było.
Życie, które przez ciebie przyszło, biorę dla siebie.
I zrobię z nim coś dobrego, aby przeszłość i to cierpienie się nie zmarnowały.
To zdanie nie służy rodzicowi.
Ono służy dorosłemu dziecku. Bo celem nie jest wybielenie matki ani ojca.
Celem jest odzyskanie siebie.
Celem jest wyjście z uwikłania.
Z lojalności wobec cierpienia.
Z życia w kontrze.
Z powtarzania cudzych losów.
Z niesienia bólu, który zaczął się wiele pokoleń wcześniej.
Celem jest powrót do własnego miejsca.
Do własnego oddechu.
Do własnej siły.
Do własnego życia.
Ustawienia rodzinne nie są zgodą na przemoc.
Nie są zachętą do kontaktu z osobą, która nadal rani. Nie są obowiązkiem opieki nad rodzicem, który krzywdził. Nie są też zamiennikiem psychoterapii, pomocy medycznej, prawnej ani interwencji w sytuacji zagrożenia. Mogą natomiast pomóc zobaczyć głębsze dynamiki: lojalności, wykluczenia, uwikłania w losy przodków, przerwany ruch miłości, walkę z rodzicem w sobie, odcięcie od korzeni i trudność w przyjęciu własnego życia. A wtedy możliwy staje się ruch: Widzę prawdę. Uznaję krzywdę. Zostawiam odpowiedzialność tam, gdzie należy. Biorę swoje życie. Idę dalej. Nie dla rodziców. Dla siebie.
Ważna informacja
Treści zawarte w tym artykule mają charakter rozwojowy, edukacyjny i duchowy. Nie są poradą medyczną, psychologiczną ani psychoterapeutyczną.
Duchowe ustawienia rodzinne/systemowe nie zastępują diagnozy, leczenia, psychoterapii ani konsultacji ze specjalistą. Mogą natomiast wspierać w rozumieniu możliwych dynamik rodzinnych, rodowych i systemowych oraz w pracy nad własną świadomością i rozwojem duchowym.
Jeśli doświadczasz silnego kryzysu emocjonalnego, choroby lub objawów wymagających pomocy specjalistycznej, skorzystaj z pomocy lekarza, psychologa, psychoterapeuty lub innego uprawnionego specjalisty.
Mirosława Wróblewska
Certyfikowany Praktyk
Cichych Duchowych Ustawień Rodzin
Berta Hellingera
Zachęcam zainteresowanych rozwojem osobistym i duchowym do aktywnego udziału w warsztacie. Będąc w reprezentacji dla kogoś, również odnosimy z tego tytułu korzyści. To wyjątkowa okazja, by zgłębić tajniki Ustawień Systemowych oraz poczuć, zrozumieć i odkryć własny potencjał
Serdecznie zapraszam do udziału w tym wydarzeniu, które może przynieść głęboką transformację i otworzyć przed Tobą nowe możliwości w realizacji marzeń i planów życiowych.
Z poważaniem,
Mirosława Wróblewska